Bartłomiej Grabowski o historii powiatu kruszwickiego

Bartłomiej Grabowski z Nadgoplańskiego Towarzystwa Historycznego porusza temat historii kruszwickiego powiatu. Zapraszamy do lektury!

 

 
 Żyjący w pierwszej połowie XII w. Piotr Dunina (pisał o nim Długosz i inni kronikarze) zwany wielkorządcą dzielnic kaliskiej i kruszwickiej, w czasie pełnienia urzędu kazał postawić w Koninie kamień z napisem, że tam jest połowa drogi z Kalisza do Kruszwicy.
 
Dzielnica kruszwicka obejmowała wówczas całe Kujawy, podzielone z czasem na dwa województwa: brzeskie i inowrocławskie. Województwo kruszwickie, o którego istnieniu można by wnioskować z dokumentu z 1295 r. wojewody Adama, nie utrzymało się; drugiego bowiem przykładu nie znamy. Tytuł natomiast wojewody kujawskiego powtarza się często.
 
Urząd sędziego kruszwickiego istniał już w roku 1232; z imienia znamy tylko Ubisława, który pojawia się w r. 1242. W tym też roku występuje także podkanclerz Maurycy. Natomiast podczaszego Juliana wspomina dokument z r. 1299, a burgrabię Jana z r. 13656. Wojskim kruszwickim był w r. 1534 Stanisław Naropiński.
 
Powiat kruszwicki ustalił się między 1422 i 1471 r. W XVI wieku rozciągał się wzdłuż zachodniego wybrzeża Gopła, od Kruszwicy do Warzymowa; ku zachodowi sięgał od Kruszwicy na Stodoły i Strzelno do Gębic; stąd ku południowi na Dzierzążnę i Proczyn do Rożanny i Biełska; na południu wchodził klinem w powiat gnieźnieński, z którym graniczył kruszwicki także na zachodzie. Na północy stykał się powiat kruszwicki z inowrocławskim, na wschodzie z radziejowskim, na południu z konińskim.
 
Na określonej powyżej przestrzeni powiatu kruszwickiego znajdują się osady: Bławaty, Rechta i Mirosławice, które niewątpliwie należały do powiatu. 
 
Powiat ten uległ co do granic swoich różnym zmianom: kurcząc się i rozciągając pod wpływem różnych okoliczności. W roku 1471 do powiatu włączono Złotowo i Sadowie na wschodzie wybrzeży Gopła. Taryfy z roku 1771 wykazują w powiecie miasteczko Noć, zwane niekiedy Notecią; Borucki wymienia parafie i osady, leżące na wschód od Gopła, których regestra poborowe z drugiej połowy XVI wieku nie wykazują. Uwzględniając te zmiany, zestawiamy poniżej wszystkie znane nam osady, które w różnych okresach stały w stosunku powiatowym do Kruszwicy.
 
Powiat kruszwicki, część składowa województwa brzesko-kujawskiego, przestał istnieć w roku 1772, gdy zapuszczający zagony wzdłuż Noteci król pruski zagarnął go prawie całkiem pod swoim panowaniem; resztę z niego przydzielono do powiatu radziejowskiego na mocy uchwały w r. 1791.
 
Chcesz wiedzieć więcej? Zobacz jaka jest historia leżących na ziemi kruszwickiej miejscowości:
 
http://kruszwicahistoria.blogspot.com/2016/01/historia-powiatu-kruszwickiego.html
Share on Google Plus

About Admin

    Blogger Comment
    Facebook Comment

0 komentarze:

Prześlij komentarz