Solidarność niemiecko –radziecka. O agresji sowieckiej na Polskę 17 września 1939 roku.

23 sierpnia 1939 roku III Rzesza Niemiecka podpisała umowę o nieagresji ze Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich. Do historii przejdzie ona jednak jako pakt Ribbentrop-Mołotow.

 

Pakt ten zawierał również tajny protokół mówiący o podziale Polski na niemiecką i radziecką strefę wpływu na linii Narew – Wisła – San. W nocy z 16 na 17 września, gdy Polska toczyła nierówną walkę z niemieckim agresorem m.in. w bitwie nad Bzurą, a także w broniącej się Warszawie do ambasadora Polski w Moskwie, Wacława Grzybowskiego, dostarczono notę dyplomatyczną.

Nota ministra spraw zagranicznych ZSRR Wiaczesława Mołotowa doręczona ambasadorowi Polski w Moskwie Wacławowi Grzybowskiemu w nocy z 16 na 17 września 1939 r. dotycząca wkroczenia wojsk radzieckich na terytorium Polski.

Wojna polsko – niemiecka ujawniła wewnętrzne bankructwo państwa polskiego.

W ciągu dziesięciu dni operacji wojennych Polska utraciła wszystkie swoje rejony przemysłowe i ośrodki kulturalne. Warszawa przestała istnieć jako stolica Polski. Rząd polski rozpadł się i nie przejawia żadnych oznak życia. Oznacza to, iż państwo polskie i jego rząd faktycznie przestały istnieć. Wskutek tego traktaty zawarte między ZSRR a Polską utraciły swą moc. Pozostawiona sobie samej i pozbawiona kierownictwa, Polska stała się wygodnym polem działania dla wszelkich poczynań i prób zaskoczenia, mogących zagrozić ZSRR. Dlatego też rząd radziecki, który zachowywał dotąd neutralność, nie może pozostać dłużej neutralnym w obliczu tych faktów 

Rząd radziecki nie może również pozostać obojętnym w chwili, gdy bracia tej samej krwi, Ukraińcy i Białorusini, zamieszkujący na terytorium Polski i pozostawieni swemu losowi, znajdują się bez żadnej obrony.

Biorąc pod uwagę tę sytuację, rząd radziecki wydał rozkazy naczelnemu dowództwu Armii Czerwonej, aby jej oddziały przekroczyły granicę i wzięły pod obronę życie i mienie ludności zachodniej Ukrainy i zachodniej Białorusi. Rząd radziecki zamierza jednocześnie podjąć wszelkie wysiłki, aby uwolnić lud polski od nieszczęsnej wojny, w którą wpędzili go nierozsądni przywódcy, i dać mu możliwość egzystencji w warunkach pokojowych.

Podpisano: komisarz ludowy spraw zagranicznych

Wiaczesław Mołotow

 

W ten sposób został złamany polsko – sowiecki pakt o nieagresji i zrealizowano tajny protokół z 23 sierpnia. Armia Czerwona solidarnie wsparła wojska niemieckie zadając Polsce cios w plecy. Ambasador Grzybowski odmówił przyjęcia noty a w odpowiedzi napisał:

Do Wiaczesława Mołotowa, Moskwa, 17 IX 1939 r.

"Żaden z argumentów użytych w nocie dla usprawiedliwienia uczynienia z układów polsko- radzieckich świstków papieru nie wytrzymuje krytyki. Według moich wiadomości głowa państwa i rząd przebywają na terytorium Polski. Suwerenność państwa istnieje, dopóki żołnierze armii regularnej walczą. To, co nota mówi o sytuacji mniejszości narodowych, jest nonsensem. Wielokrotnie w naszych rozmowach mówił pan o solidarności słowiańskiej. Gdzie się podziała wasza solidarność słowiańska?

W czasie I wojny światowej terytoria Serbii i Belgii były okupowane, ale nikomu nie przyszło na myśl uważać z tego powodu zobowiązań wobec nich za nieważne. Napoleon wszedł do Moskwy, ale póki istniała armia Kutuzowa uważano, że Rosja również istnieje. Warszawa się broni, państwo polskie istnieje."

O godzinie 5 rano, Armia Czerwona wkroczyła na wschodnie tereny państwa polskiego. Siły jej wydzielone do uderzenia na Polskę zorganizowano w dwa fronty: Białoruski i Ukraiński. Armia Czerwona skierowana w trzech rzutach przeciwko Rzeczypospolitej niosła za sobą ok. 1,5 miliona żołnierzy, ponad 6 tys. czołgów i ok. 1800 samolotów. W. Materski w książce "Tarcza Europy. Stosunki polsko-sowieckie 1918-1939" zwracał dodatkowo uwagę na fakt, iż: "Uderzenie dwu frontów sowieckich zostało poprzedzone czterodniowymi intensywnymi działaniami grup sabotażowo-dywersyjnych, które były organizowane na polskich Kresach Wschodnich przez wywiad sowiecki, komunistów i miejscowych nacjonalistów. Działania te okazały się rozleglejsze i skuteczniejsze niż akcja V kolumny poprzedzająca agresję niemiecką". Pierwsza faza działań realizowana była od 17 do 23 września i zakończyła się osiągnięciem przez jednostki radzieckie linii: Grajewo – Białystok - Hajnówka- Kamieniec Litewski – Brześć – Bug – Sokal – Lwów – Stryj. Pierwszym celem armii radzieckiej było zniszczenie strażnic Korpusu Obrony Pogranicza (KOP) i odcięcia dróg powrotu do Rumunii. Kolejnymi celami stały się centra administracyjne. Ciężkie walki toczyły się o Wilno (18 – 19 września) i Grodno (20 – 22 września).

Druga faza agresji radzieckiej trwała od 24 września do 6 października. W tym czasie miało miejsce wycofanie się Armii Czerwonej na nową granicę niemiecko – radziecką. ZSRR zrezygnowało z Lubelszczyzny, Suwalszczyzny i części Mazowsza w zamian za Litwę. Cechą charakterystyczną tej fazy było uroczyste przekazanie przez niemieckie wojska 4 i 14 armii poszczególnych miast i twierdz polskich jednostkom Armii Czerwonej. Czołowe oddziały Armii Czerwonej do 19 września doszły do Pisy, Ostrołęki, Węgrowa, Siedlec, Radzynia, przedmieścia Lublina, Kraśnika i Janowa Lubelskiego. Był to najdalszy zasięg wojsk radzieckich we wrześniu 1939 roku. Na zajętych ziemiach rozpoczęto regularne rabunki. W ostatnich dniach września i początku październia kapitulowały: 19.09 – Gdynia, 22.09 – Lwów (zajęty przez wojska radzieckie), 27.09 – Zamość i Tomaszów Lubelski, 28.09 – Warszawa, 2.10 – Hel, 5.10 – Samodzielna Grupa operacyjna „Polesie”. Na terenach zajętych przez oddziały radziecki NKWD prowadził akcje pacyfikacyjne przeciwko polskim oddziałom. Przystąpiono do aresztowań miejscowej ludności. W walkach z Armią Czerwoną zginęło lub zostało zamordowanych ok. 7 tys. żołnierzy, 250 tys. dostało się do niewoli (w tym 18 tys. oficerów, którzy spoczęli w Katyniu, Charkowie, Miednoje). Rzesze polskiej ludności cywilnej znalazło się w obozach pracy (łagrach) na „nieludzkiej ziemi”.

 

Justyna Grabowska

 

 

 

 

Share on Google Plus

About Admin

    Blogger Comment
    Facebook Comment

0 komentarze:

Prześlij komentarz